تبلیغات
چاوشان نوزایی کبیر - شمه ای در باره ی تاریخ جنبش کارگری ایران
جمعه 23 شهریور 1386  05:09 ق.ظ    ویرایش: سه شنبه 17 مهر 1386 11:10 ق.ظ
نوع مطلب: تاریخی ،

پیش سخن

1.  در بارۀ کتاب و مؤلف آن

 

کتابی که در دست دارید ، مجموعۀ مقالاتی است که شادروان رفیق عبدالصمد کامبخش دربارۀ تاریخ حزب طبقۀ کارگر در ایران در ادوار عمدۀ سه گانۀ آن  ،  یعنی دوران سوسیال دمکراسی انقلابی ، دوران حزب کمونیست ایران و دوران حزب تودۀ ایران برای مجلۀ دنیا ارگان تئوریک و سیاسی حزب نگاشته است . قرار بود رفیق فقید این مقالات را که فقط تا دوران فعالیت علنی حزب را در بر می گرفت ادامه دهد وآن را به سال های اخیر برساند . قصد مؤلف این بود که ابتدا فصولی را که اصلاً ننگاشته ، تهیه کند و سپس دانشنامۀ دکتری خود را که دوران فعالیت مخفی حزب ما و جنبش ملی کردن نفت را در بر می گرفت به فارسی در آورد وآ ن را مکمل نوشته های سابق سازد و بدین سان مقالات خود را دربارۀ تاریخ حزب حداقل تا سال 1355 شمسی برساند . شادروان کامبخش  علی رغم بیماری سخت و کار ها و گرفتاری های متعدد حزبی و اجتماعی ، با طاقت و پشتکاری که ویژۀ او بود ، دست به کار شد . ولی دریغ مرگ امان نداد و رشتۀ پر محتوی یک رزمنده و یک انسان در 68 سالگی گسست . بدین سان در این کتاب آن فصولی که کامبخش نگاشته و تا دوران دادرسی برخی رهبران حزب را در بر می گیرد چاپ می شود . سپس ترجمۀ دانشنامه های دکترای کامبخش که دنبالۀ مباحث بخش نخستین کتاب است ( از صفحۀ 136 به بعد ) و ترجمۀ آن توسط رفیق رفعت محمد زاده انجام گرفته است چاپ می شود. سودمند می دانیم که زندگی نامۀ کوتاهی از کامبخش برای مزید اطلاع خوانندگان به دست دهیم :

عبدالصمد کامبخش فرزند شاهزاده کامران میرزا عدل الممالک ( عدل قاجار ) در سال 1282 شمسی در شهر قزوین تولد یافت . درچهارده سالگی (سال  1915) برای تحصیل به روسیه اعزام شد و در آنجا در خانۀ یکی از دوستان پدرش می زیست و به تحصیل اشتغال داشت . آشنایی با زبان و ادبیات روسی از اوان کودکی کامبخش را به این زبان مسلط ساخته بود چنان که آن را همتای زبان مادریش می دانست و بدین زبان با چیرگی سخن می گفت و می نوشت . در سال 1298 کامبخش بار اول از روسیه به ایران بازگشت . در سال1303 -1302 (1924 -1923 ) کامبخش گام در جادۀ فعالیت سیاسی نهاد . عضو « جمعیت آزادیخواهان قزوین » و « انجمن پرورش » شد ( وخود از بنیان گذاران جمعیت اخیر بود ) . در سال 1307 ( 1928 ) از طرف دولت ایران برای تحصیل مهندسی هواپیما به شوروی اعزام شد . وی به هنگام امتحان ورودی در دانشگاه شاگرد اول شد . در سال 1311 ( 1932 ) پس از احراز مقام اول در امتحانات به میهن بازگشت . در ارتش با رتبۀ ستوان دومی ارتش وارد خدمت شد با آن که افسر جوانی بود به علت آن که در رشتۀ خود در ایران آن روز مانندی نداشت او را به فرماندهی « مدرسۀ مکانیک » ارتش ایران گماشتند . فرماندهی مانور های هوایی و بمباران ها و عملیات دیگر هوایی با او بود . در همین سال  1311 به اتهام سیاسی بازداشت شد . یکسال و نیم در زندانِ دژبان بود . سپس از زندان آزاد و از ارتش اخراج شد . در سال 1313 از طرف « انتر ناسیو نال سوم کمونیستی » ( کمینترن ) تجدید تأسیس حزب کمونیست ایران که در سال 1310- 1311 زیر ضربات پلیس متلاشی شده بود به او احاله شد . کامبخش به همراه رفیق شهید دکتر  تقی ارانی و رفیق شهید سرهنگ سیامک این سازمان را احیا کرد . در اردیبهشت  سازمان نوین حزب کمونیست که به همت فعالیت سازمانی کامبخش و کار مؤثر ایدئولوژیک دکتر تقی ارانی به کامیابی های نظر گیری رسیده بود ، به چنگ پلیس افتاد .

در سال 1317 محاکمۀ 53 نفر د ردادگاه جنایی تهران تحت ریاست حسینقلی وحید انجام گرفت . کامبخش در این دادگاه به ده سال حبس محکوم گردید . در سال 1318 از زندان تهران به زندان بوشهر تبعید شد و 15 ماه در شرایط بسیار دشوار در این زندان به سر برد . تنها تصادف او را از یک بیماری خطرناک که در این زندان بدان دچار شده بود نجات بخشید . در آبان 1320 در اثر اقدام رفقایی که از زندان قصر آزاد شده و حزب تودۀ ایران را بنیاد نهاده بودند از زندان بوشهر آزاد گردید . در اسفند 1322 کامبخش از طرف اهالی قزوین به وکالت دورۀ چهاردهم مجلس شورا انتخاب شد و در فراکسیون 8 نفری حزب تودۀ ایران در مجلس به کار پرداخت . در 10 مرداد 1323 کامبخش در نخستین کنگرۀ خزب تودۀ ایران به عضویت کمیتۀ مرکزی حزب تودۀ ایران انتخاب شد . در سال 1323 کامبخش که پیوسته با افسران آزادیخواه تماس و آشنایی داشت موفق شد به کمک سرهنگ شهید سیامک و سروان شهید خسرو روزبه ،  سازمان نظامی حزب تودۀ ایران را به وجود آورد . کامبخش تمام انرژی جوشان و لیاقت سازماندهی خود را در راه ایجاد این سازمان مصرف کرد و هستۀ نیرومند و در خورد اعتمادی پدید آورد که بعدها منشاء خدمات بزرگی به حزب و جنبش شد .

فعالیت کامبخش در حزب ، مجلس و جامعه کین بی پایان ارتجاع و محافل امپریالیستی را به سوی او جلب نمود . محافل ارتجاعی علاقۀ ویژه ای داشتند که او را به چنگ آورند و نابود کنند . پس از سرکوب